Werkgroep molenonderhoud 2020

De werkgroep Molenonderhoud bestaat uit bestuurslid Andreas de Vos en aanvullend Geert Liefting.

In 2020 is weer veel werk verzet om het molenbezit van Molenstichting Alkmaar en Omstreken in goede staat te krijgen en houden. Dit betreft niet alleen de molens zelf (bouwkundig), maar ook het erf dat toch bepalend is voor het beeld rond de molens. Het streven is een zo goed mogelijk beeld van de molens in hun bedrijfsvaardige tijd te geven. Samen met het draaien/malen van de molens vormt dit de presentatie van dit erfgoed. Het bestuur doet dit niet alleen, dankzij de hulp van onze molenaars en vrijwilligers die zij ter assistentie inschakelen wordt hier in grote mate aan bijgedragen.

  • 2020 is het tweede loopjaar van de SIM die in 2018 is aangevraagd en toegekend (De SIM is de nieuwe naam van de BRIM),
  • Waar nodig zijn bij de diverse molens controles en onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd aan de cv-ketels, brandblusapparatuur en de bliksemafleiderinstallatie.
  • Provincie Noord-Holland is opdrachtgever voor herstel van de beschoeiïng langs de Molenkade en langs het kanaal Alkmaar-Omval-Kolhorn. De Beens Groep voert het werk langs de Molenkade uit en er is intensief contact geweest tussen MSA en de projectleider van Beens Groep voor details bij de molenerven. Dit werk is in november 2020 aangevangen en zal in het voorjaar van 2021 opgeleverd worden. Bij de molenerven worden de damwanden gedrukt om trillingen en schade te voorkomen. Tussen de molens wordt de damwand getrild.
  • De beschoeiing bij de Ambachtsmolen, eigendom van MSA, is in opdracht van MSA vernieuwd door de firma J.P. Schilder BV (via de provincie de aannemer voor het werk aan kanaal Alkmaar-Omval-Kolhorn). De werkzaamheden zullen in februari 2021 opgeleverd worden.
  • De aansluiting achterwaterloop Molen E op de vaart in combinatie met het vernieuwen van de beschoeiïng door Beens Groep is uitgesteld, omdat voor de start van de werkzaamheden dit met deze aannemer niet mogelijk bleek ten gevolge van de door hen geïndiceerde kosten.

Molenroeden strijkmolens:
Na contact met De Hollandsche Molen voor een deel van de financiering (uit het Molenfonds) is er contact geweest met Van Reeuwijk Bouwmeester over de mogelijkheid van Potroeden. Dit betreft dan replica’s die tegenwoordig worden gefabriceerd. Uit dit contact kwam wat informatie over het archief van de firma Pot te Kinderdijk en het archief van Anton Sipman met zijn opmetingen en schetsen eind jaren ’30 (bij RCE in beheer). Op verzoek hebben Tom Kreuning en Joan Harmsen van Molen D archiefonderzoek gedaan naar de potroeden en zij hebben (op basis van reeds gedaan onderzoek) een rapport over de historie van de Strijkmolens geschreven plus een apart rapport over de historie van de molenroeden.
Van Reeuwijk Bouwmeester heeft mede met deze informatie een bestek met historische onderbouwing voor het maken van geklonken potroeden opgesteld met een begroting van de subsidiabele kosten.
Het bestuur voert de fondsenwerving uit. In 2021 zal de aanbesteding gestart worden.

Dendrochronologisch onderzoek:
MSA heeft in overleg met Tom Kreuning zo’n onderzoek laten uitvoeren bij Molen D, E, de Ambachtsmolen en de Bosmolen. Dat levert interessante en verrassende informatie op. Zo zijn deze molens op basis van de houtmonsters te dateren op bouwjaar:
Bosmolen 1591/1592, Molen D 1630, Molen E 1650/1651 (!). Van de Ambachtsmolen zijn twee achtkantstijlen bemonsterd die in 1627 en 1629 zijn gekapt, waarmee bouwjaar 1632 wel redelijk bevestigd is.

De Bosmolen

(fam. Heere):

Onderhoudswerk:

  • Geteerd: met bruine teer, de fokken, het voortuig (borden), de weeg, hekken bij de molen, waterloopdekken, afdekplanken schoeiing, vorstplanken op de kap, de plee en de goten van de schuur;
  • Roeden: wegens roestvorming op de lassen van de kikkers een aantal daarvan weer geconserveerd (kaal maken, 2x menie en dan ijzerlak). Probleem is dat verkeerd lasmateriaal is gebruikt om de kikkers op de roeden te lassen, dit geeft galvanische werking met corrosie tot gevolg;
  • Vijzel, roestplekken behandeld en (kaal maken, 2x menie en 2x ijzerlak);
  • Kruis timmeren: de meeste hekwiggen vernieuwd;
  • Lekkage wachtdeur: met een tijdelijke oplossing verholpen, die lijkt succesvol en wordt gemonitord;
  • Schilderen: klein onderhoud aan molen en schuur;
  • Het kruitouw vervangen, een nieuwe besteld en geleverd, 2 kruirollen vervangen

Groot onderhoudswerk voor de (nabije) toekomst:

  • Roeden strijken voor controle en conserveren van het deel in de askop en vernieuwen van tuigage. Dit is inmiddels 27 jaar oud;
  • 3 velden riet op het achtkant (van 1977, bij de restauratie in 1992 niet vernieuwd) en riet op de kap vernieuwen..

Molen B

(fam. Groot):

Onderhoudswerk:

  • Leklatten, waar nodig met loodslab, op het onderste weegdeel (tafelementsdeel) geplaatst, zodat regenwater buiten de veldmuren omlaag valt en niet meer tussen veldmuur en weegdeel kan kruipen.
  • De ezel vernieuwd en het kruirad (de munnik in de kruipollen) afgesteld wegens aanlopen.

Molen C

(fam. Van der Lende):

  • Leklatten, waar nodig met loodslab, op het onderste weegdeel (tafelementsdeel) geplaatst, zodat regenwater buiten de veldmuren omlaag valt en niet meer tussen veldmuur en weegdeel kan kruipen.

Voor 2021:

  • Herstel gaashek en veiligheidshek na oeverwerkzaamheden.
  • Looppoortje in gaashek aanbrengen, vervangen grote poort.
  • Veiligheidshek langs nieuwe beschoeiing langs de vaart en ophogen erf (talud).
  • Mogelijkheden bezien voor verlagen energiekosten en energiebesparing.

Molen D

(fam. Kreuning):

  • De halssteen is wederom vervangen, nadat deze in 2019 is vernieuwd en binnen korte tijd reeds weer beschadigd en omgedraaid, na nog wat bijwerken en pas maken;
  • Schuur geheel zwart geschilderd (molenaar) en de spin op de schuur hersteld (Poland);
  • Molen geschilderd (weeg, kozijnen, goten, deuren, veldmuren, door molenaar) en stijlen van deurkozijn hersteld (Poland);
  • Rietdekker heeft wat kleine stormschade gerepareerd onder een kistgat en het rietdek nagelopen.
  • Op het erf: de elzenhaag gedeeltelijk verwijderd langs de moestuin en vervangen door een “zeeuwse haag” van meidoorn, vuurdoorn en veldesdoorn. Wegens het 2x per jaar maaien van het gras de hulp van buurman Anton (naast Molen B) met zijn trekker en grasmaaier.

Molen E

(fam. Van den Aakster):

  • Leklatten, waar nodig met loodslab, op het onderste weegdeel (tafelementsdeel) geplaatst, zodat regenwater buiten de veldmuren omlaag valt en niet meer tussen veldmuur en weegdeel kan kruipen.
  • De halssteen is in december 2020 vervangen na breuk eind oktober. De nieuwe “steen” is een blok gegoten en bewerkt brons gevat in een houten blok. Dit is gedeeltelijk een experiment, kosten zijn vergelijkbaar met een halssteen van arduin, indien het niet bevalt of problemen geeft kan het kostenloos vervangen worden door een stuk arduin (Poland);
  • Spin van de oude schuur hersteld met nieuwe roeden (Poland);
  • De weeg geschilderd (molenaar);
  • Betonplex schot (grondkering) van de voorwaterloop is verrot waardoor de grond in de waterloop zakt. Door het vele puin is handmatig graven geen optie. Oplossing in 2021?
  • Lage deel van het erf (de oude Schermerboezem) staat in het natte najaar geregeld onder water. In het verleden was er nabij de oude schuur een greppel met kolk met onbekende afvoer, welke met het verwijderen van deze schuur en het egaliseren zijn toegedekt met grond. Mogelijk weer opgraven en in gebruik nemen.
  • Water in de achterwaterloop stijgt in de natte periode en zoekt zijn weg naar de voorwaterloop (en mogelijk de kelders).

Voor 2021:

  • Molendeuren kieren, lekken en klemmen;
  • Onderdorpel oudste kozijn (noordzijde) scheurt en verf bladdert af;
  • Hout van hekwerk gevlucht wordt slecht bij de wervels (vervanging bij nieuw gevlucht);
  • Zeilen zijn op (vervanging bij nieuw gevlucht).

Ambachtsmolen

(fam. Kuijper):

  • De veldmuren aan de zuidzijde worden slecht, herstel in 2018 is door omstandigheden verschoven naar begin 2019, maar wederom is verschoven naar 2020 en vervolgens door de Covid situatie naar voorjaar 2021.
  • Hekwiggen aanslaan;
  • Leklatten van vangstok herplaatst;
  • Lekkage bij woonkamerraam verholpen;
  • Smeren van de kap (kruiwerk) en kleine afstelling van de vang.

Varnebroeker molen

(J. van Vliet):

  • Hut voorzien van nieuw dak met dakbedekking; hut geheel geschilderd;
  • Molen geheel geschilderd, met Jotun Demidekk, een Zweeds product, water gedragen;
  • De waterloopdekken voorzien van antislip (epoxy lijmlaag met steenslag/leislag);
  • Veligheidshek rond de molen vernieuwd.

Voor 2021:

  • Alg op hekwerk van gevlucht
  • Aalscholvers ontmoedigen op de wieken te gaan zitten (vogelpoep, erg agressief)
  • Verzakkende bestrating rond de molen.

Concluderend:

  • De molens draaien veel;
  • De molens (met name de 4 aan de Molenkade) trekken veel publiek, waarbij Molendag steeds de kroon spant. De activiteiten en PR die normaal gesproken door de molenaars hiervoor worden georganiseerd dragen hier in grote mate in bij. In 2020 was Nederland in de greep van de Covid-19 pandemie met veel beperkingen, waardoor bezoek aan de molens noodgedwongen beperkt is gebleven.
  • Door de molenaars wordt flink meegewerkt in het onderhoud van de molens en erven;
  • Er ligt nog veel meer werk te wachten.

Tot zover 2020,
Werkgroep Molenonderhoud, Andreas de Vos